“Thanothu Kshemam Nasthava Vadanasoundaryalaharee
Pareevaaahasrothahsaraniriva Seemanthasaranihi! Vahanthee Sindooram Prabalakabareebhaarathimira-
Dvishaam Brindairbandeekruthamiva Naveenaarkakiranam!”
-
O Bhagavati, Divine Mother!
May the parting of Your hair, which bears Sinduram (vermilion) that resembles a ray of the rising sun held captive by the hosts of enemies in the form of the dense darkness of Your abundant tresses, bestow Yoga-Kshema upon us.
In other words, may the sacred parting of Your hair, adorned with bright red Sinduram and surrounded on both sides by Your thick, dark locks, grant us well-being, prosperity, and protection.
English translation of the Tamil commentary
This is the verse in Saundaryalahari in which the word Saundaryalahari itself occurs.
-
Nah means “for us.”
-
Kshemam means well-being or welfare.
-
Tanotu means “may it bestow” or “may it graciously grant.”
What is it that should bestow this Kshemam upon us? It is “Tava vadana-saundarya-lahari” — the flood of beauty flowing from Your face.
Sri Acharya praises the Simanta, the parting in the middle of the Divine Mother’s hair, praying that the stream of beauty flowing from Her face may bestow Kshemam upon all of us.
The line that runs through the middle of a woman’s hair is called Simanta or Vakudu. Simai means “boundary” or “limit.” Since this line marks the division between the hair on either side of the head, it is called Simanta — the boundary created by parting the hair.
Acharya describes the Divine Mother’s hair parting as a channel created to allow the abundant beauty flowing from Her to pour forth.
On both sides of the parting are thick, dark masses of hair. Between them shines the bright red Sinduram. It appears as though a ray of the rising sun has been imprisoned there.
Kabari-bhara means the mass of hair, and Timiram means darkness. The Sinduram in the parting is intensely red, while the hair surrounding it is deep black.
When the bright red rising sun appears, darkness flees and becomes invisible. Therefore, the sun is the enemy of darkness, and the rising sun is especially so.
The darkness, wishing to capture its enemy, the rising sun, is imagined to have gathered together and taken up residence in the Divine Mother’s hair. Having surrounded the young sun, it seems to say, “Let us see what you can do now!” The bright red Sinduram appears as though the rising sun has been captured and imprisoned by the surrounding darkness.
Virtuous married women traditionally apply Sinduram or Kumkum in the parting of their hair. They first apply Sinduram to the hair parting and then place Kumkum on the forehead.
The learned elders say that the hair parting of a woman living with her husband is a place where Sri Mahalakshmi resides.
Those who wish to experience the divine presence of Ambika should not make the parting of their hair crooked. For married women devoted to their husbands, this Simanta region is regarded as a place of divine presence.
Ambika wears Kumkum in the parting of Her hair to demonstrate this sacred significance to us. Accordingly, this verse praises the Divine Mother’s hair parting and declares that it bestows every kind of auspicious blessing.
The meaning of Saundaryalahari
The beauty and radiance of Ambika’s face flow forth as a mighty stream — a Lahari. Indeed, Lahari itself means a wave or a flowing surge.
A Pravaha is a continuous, abundant flow. A Lahari suggests a wave that rises and swells upward. That is why the word Parivaha, which conveys the sense of a surging or overflowing stream, is also used in the verse.
The essential meaning is that if we meditate upon this sacred Simanta-sarani — the path formed by the parting of Ambika’s hair — Ambika will take care of our Yoga-Kshema.
-
Yoga: Attaining things that have not yet been acquired.
-
Kshema: Protecting and preserving the things that have already been acquired.
Ambika alone grants both Yoga and Kshema: She provides what we do not yet possess and protects what we already have.
It is traditionally said that repeatedly chanting this verse many times helps remove all diseases, particularly mental afflictions. It is also said to confer superiority over others and bring success in all undertakings.
Key Sanskrit terms and their meanings
Sanskrit term
English meaning
Bhagavati
Divine Mother; the Supreme Goddess
Saundarya
Beauty
Lahari
Wave; surging flow
Parivaha
Overflowing or surging stream
Kabari-bhara
Abundant mass of hair
Timira
Darkness
Dvish
Enemy
Vrinda
Group or multitude
Bandikritam
Imprisoned; held captive
Navina-arka
Rising or newly emerged sun
Kirana
Ray of light
Sinduram
Vermilion
Vahanti
Bearing or wearing
Simanta-sarani
The line or path of the hair parting
Nah
For us
Kshemam
Welfare, well-being, security
Tanotu
May it bestow
Yoga
Attainment of what is not yet acquired
Kshema
Preservation of what has been acquired
Ambika
The Divine Mother
Acharya
Revered spiritual teacher
Dhyana
Meditation
Japa
Repetition or chanting of a mantra or sacred verse
Tadparya (Tatparya)
Essential meaning or underlying intention
Sannidhya
Divine presence
Central message of the verse: Sri Acharya portrays Ambika’s hair parting as a sacred channel through which the beauty of Her face flows. The brilliant red Sinduram, surrounded by dark hair, resembles the rising sun held captive by darkness. Meditation upon this divine image is traditionally understood to invoke Ambika’s grace, granting both Yoga and Kshema — the attainment of what is needed and the protection of what is already possessed.
-
सौन्दर्यलहरी-44
- தவ வதந ஸௌந்தர்யலஹரீ – அம்பிகையின் வகுடு வர்ணனை
तनोतु क्षेमं नस्तव वदनसौन्दर्यलहरी- परीवाहः स्रोतःसरणिरिव सीमन्तसरणिः ;
वहन्ती सिन्दूरं प्रबलकबरीभारतिमिर- द्विषां बृन्दैर्बन्दीकृतमिव नवीनार्ककिरणम् . ४४ .
தநோது க்ஷேமம் நஸ்தவ வத³நஸௌந்த³ர்யலஹரீ-
பரீவாஹ꞉ ஸ்ரோத꞉ஸரணிரிவ ஸீமந்தஸரணி꞉ ;
வஹந்தீ ஸிந்தூ³ரம் ப்ரப³லகப³ரீபா⁴ரதிமிர-
த்³விஷாம் ப்³ருந்தை³ர்ப³ந்தீ³க்ருதமிவ நவீநார்ககிரணம் . 44 .
हे भगवति ஹே ப⁴க³வதி – ஹே பகவதி! தாயே!
वदनसौन्दर्यलहरीपरीवाहस्रोतः सरणिरिव வத³நஸௌந்த³ர்யலஹரீபரீவாஹஸ்ரோத꞉ ஸரணிரிவ – உம்முடைய முகத்தின் ஸௌந்தர்யரஸத்தினுடைய பிரவாஹத்தினது பெருக்கின் வழிபோல் இருக்கிறதான
प्रबलकबरीभारतिमिरद्विषांवृन्दैः ப்ரப³லகப³ரீபா⁴ரதிமிரத்³விஷாம்வ்ருந்தை³꞉ – பிரபலமான கேச பாசமாகிற அந்தகாரரூபமான சத்துருக்கள் ஸமூகங்களால்
बन्दीकृतं ப³ந்தீ³க்ருதம் – சிறையில் தள்ளப்பட்ட
नवीनार्ककिरणमिव நவீநார்ககிரணமிவ – பாலசூரியகிரணமென்று ஸம்பவிக்கத் தகுந்த
सिन्दूरं ஸிந்தூ³ரம் – ஸிந்தூரத்தை
वहन्ती வஹந்தீ – தரித்துக்கொண்டிருக்கின்ற
तव सीमन्तसरणिः தவ ஸீமந்தஸரணி꞉ – உம்முடைய வகுட்டின் வழியானது
नः ந꞉ – எங்களுக்கு
क्षेमं க்ஷேமம் – யோகக்ஷேமத்தை
तनोतु தநோது – செய்யட்டும்
ஹே பரதேவதையே! உமது ஸௌந்தர்ய ரஸத்தின் ஊற்றுப் ப்ரவாஹப் பெருக்கின் வழிபோல் இருக்கிறதாக, பிரபலமான கேசபாசமாகிற அந்தகாரரூபமான சத்துருக்கள் கூட்டத்தால் சிறையில் அடைக்கப்பட்ட பாலசூரிய கிரணமோ என்று ஸம்பவிக்கத்தகுந்த சிந்தூரத்தை தரிக்கிற உமது வகுட்டின் வழியானது எங்களுக்கு யோக க்ஷேமத்தைச் செய்யட்டும்.
ஸௌந்தர்யலஹரியில் ‘ஸௌந்தர்யலஹரி’ என்ற வார்த்தை வரும் ச்லோகம் இது. ந: – நமக்கு, க்ஷேமம் – க்ஷேமத்தை, தநோது – அநுகிரஹம் செய்யட்டும். எது ? “தவ வதந சௌந்தர்யலஹரீ”. உன் முகத்திலுள்ள லாவண்ய பிரவாகம் நமக்கெல்லாம் க்ஷேமத்தை அநுகிரஹிக்கட்டும் என்று அம்பாளுடைய கூந்தல் நடுவேயுள்ள ஸீமந்தம் எனும் வகுட்டை ஸ்ரீ ஆச்சார்யாள் துதிக்கிறார்கள். பெண்களின் கூந்தல் நடுவே காணும் கோடு ஸீமந்தம் அல்லது வகுடு எனப்படும். ஸீமை என்றால் எல்லை என்று அர்த்தம். அந்தப் பக்கத்துக்கும் இந்தப் பக்கத்துக்கும் தலையில் எல்லையின் முடிவாக இக்கோடு இருப்பதால் ஸீமந்தம் (வகிடு பிளக்கும் எல்லை). அம்பிகையின் வகுடு அதிகமான அழகு வழிந்து ஓடுவதற்காக ஏற்பட்ட ஒரு வாய்க்கால் என்று வருணிக்கிறார் ஆச்சார்யாள். வகுட்டின் இரு பக்கங்களிலும் அடர்த்தியாகவும் இருட்டாகவும் உள்ள கேசபாசங்கள், இவைகளுக்கு மத்தியில் சிவப்பாய் பிரகாசித்துக்கொண்டிருக்கும் குங்குமப் பொட்டு, சிறையில் அடக்கப்பட்ட பாலசூர்ய கிரணம்போல் இருக்கிறது. கபரீபாரம் – கூந்தல்; திமிரம் – இருட்டு. செக்கச் செவேல் என்று இருக்கும் வகிட்டுக் குங்குமத்தைச் சுற்றி கன்னங்கறேல் என்று கூந்தல் இருக்கிறது. சேக்கச் செவேல் என்று இருக்கும் பாலசூரியனைக் கண்டால், இருட்டு இருக்கிற இடம் தெரியாமல் ஓடிவிடும். ஆகையால் இருட்டுக்கு சத்ரு சூரியன் , அதுவும் பாலசூரியன். தன்னுடைய சத்ருதுவான பாலசூரியனை சிறைபிடிக்க எண்ணி, எல்லா இருட்டும் சேர்ந்து யோசித்து, அம்பிகையின் கூந்தலில் குடிக்கொண்டனவாம். இந்த பால சூரியனை வளைத்துக்கொண்டு, ‘எங்கே இப்போது உன் கைவரிசையைக் காட்டு’ என்று சொல்வதுபோல், பாலசூரியனை சிறைபிடித்தால் போல் இருக்கிறதாம். உத்தம ஸ்த்ரீகள் இவ்வகுட்டில் ஸிந்தூரம் அல்லது குங்குமத்தை அணிவார்கள். முதலில் வகிட்டில் ஸிந்தூரம் இட்டுக் கொண்டுதான் பின் நெற்றியில் வைத்துக் கொள்வார்கள். கணவனுடன் வாழும் பெண்டிரின் வகுடு, திருமகள் வாழுமிடமென ஆன்றோர் கூறுவர். அம்பிகையின் ஸாந்நித்யம் வேண்டும் என்பவர்கள் வகிட்டைக் கோணலாக எடுத்துக் கொள்ளக்கூடாது. இந்த ஸீமந்தப் பகுதிதான் பதிவ்ரதா ஸ்திரீகளுக்கு தெய்வ ஸாந்நித்யம் உள்ள இடம். நமக்குக் காட்டுவதற்காக அம்பிகை வகிட்டில் குங்குமம் இட்டுக் கொண்டிருக்கிறாள் இதையொட்டியே அம்பிகையின் வகுட்டை துதிக்கும் இந்த ச்லோகம், அந்த வகுடு எல்லாவிதமான நன்மைகளையும் பயக்கும் என்கின்றார்.
அம்பிகையினுடைய முகத்தின் ஸௌந்தர்ய லாவண்யமே பெரிய பிரவாகமாக, ‘லஹரியாக’ இருக்கின்றது. (லஹரி என்றாலும் பிரவாகம் தான்). நிறைந்து வருவதற்கு பிரவாகம் என்று பெயர் லஹரி என்றால் மேல் எழுந்து பொங்கி வரவேண்டும். அதனால் தான் பிரவாகம் என்ற அர்த்தத்தைத் தரும் பரீவாஹம் என்ற சொல்லும் உபயோகப்படுத்தப் பட்டிருக்கிறது. இத்தகைய ஸீமந்த ஸரணியை த்யானம் செய்தால் நம்முடைய யோகக்ஷேமத்தை அம்பிகை கவனிப்பாள் என்பது தாத்பர்யம். அடையப்படாததான வஸ்துக்களை அடைவது யோகம். அடையப்பட்ட வஸ்துக்களை ரக்ஷிப்பது க்ஷேமம். இவ்விரண்டையும் அம்பிகையே கொடுக்கிறாள். இந்த ச்லோகத்தை அதிக ஆவிர்த்தி ஜபம் செய்தால் எல்லா நோய்கள், முக்கியமாக மன நோய்கள் நீங்கும். பிறர் மீது ஆதிக்யமேற்படும். ஸகல காரியங்களிலும் வெற்றி.
