श्रीशिवानन्दलहरी -७० – ஶ்ரீஶிவாநந்த³லஹரீ -70 – Sri Sivaanandalahari-70

श्रीशिवानन्दलहरी -७०

अरहसि रहसि स्वतन्त्रबुद्ध्या
वरिवसितुं सुलभः प्रसन्नमूर्तिः।
अगणितफलदायकः प्रभुर्मे
जगदधिको हृदि राजशेखरोऽस्ति ॥ ७० ॥

ஶ்ரீஶிவாநந்த³லஹரீ -70

அரஹஸி ரஹஸிஸ்-ஸ்வதந்த்ர பு³த்³த்⁴யா,
வரிவஸிதும்ʼ ஸுலப⁴꞉ᳲ ப்ரஸந்நமூர்த்தி꞉।
அக³ணிதப²லதா³யக꞉ᳲ, ப்ரபு⁴ர்மே
ஜக³த³தி⁴கோ ஹ்ருʼதி³ ராஜஶேக²ரோ(அ)ஸ்தி ॥ (70)

 


अरहसि रहसि स्वतन्त्र-बूद्धया वरिवसितुं सुलभः प्रसन्नमूर्तिः अगणित-फलदायकः प्रभुः जगद्‌(त्‌) – अधिकः राज-शेखरः मे हृदि अस्ति॥



सर्वदा मम हृदयवर्तित्वात्‌ पूजयितुं सुलभ इत्याह – अरहसीति। प्रसन्नमूर्तिः प्रसादोन्मुखी मूर्तिर्यस्य तथोक्‍तः अगणितफलदायकः अगणितं संख्यारहितं फलं मनोवाञ्छितं तस्य दायकः प्रदाता। प्रभुः प्रभवति सृष्ट्यादि कर्म कर्तुं शक्‍नोतीति प्रभुः, अभिलषितकर्मकरणसमर्थ इत्यर्थः। जगदधिकः जगतोऽधिकः चिद्रूपत्वेन जगद्विलक्षण इति यावत्‌। जगदधिपः इति पाठे सर्वेषां जगतां सर्वेषु कर्मसु प्रेरकः “यः सर्वेषु भूतेषु” इत्यन्तर्यामिब्राह्मणमत्र प्रमाणम्‌। एवंभूतो राजशेखरः चन्द्रमौलिः सार्वभौम इति च ध्वन्यते। मम हृदि मनसि अस्ति स्थिरी भवति। अतः कारणात्‌ सः अरहसि बहिः प्रदेशे अन्तःकरणाद्‌ भिन्नदेश इत्यर्थ:। रहसि अन्तःकरणप्रदेशे च मनसीत्यर्थः। स्वतन्त्रबुद्ध्या स्वायत्त इति बुद्ध्या वरिवसितुं परिचरितुं सुलभः अनायासलभ्यः भवतीत्यध्याहारः। यथा लोके स्वायत्त: प्रसादादिपूर्वोक्तगुणोपेतः सार्वभौमः स्वायत्तं प्रदेशं प्रापय्य स्वेष्टं साधयितुं सुलभः तथा अयमपि सुलभो भवतीति भावः॥७०॥[1]

[1] केचन राजदयः सभास्वेव द्रष्टुं शक्या नैकान्ते। केचन मन्त्रिप्रभृतयः एकान्त एव द्रष्टुं शक्यन्ते न सदसि, तदपि तत्परिचितज्ञानद्वारा न स्वातन्त्रयेण । एवं विशेषप्रयत्नेन दृष्टश्चेत्तदापि तस्य प्रसन्नतायां सन्देह एव, कार्यभारेण क्लान्तत्वात्‌। भगवांस्तु सर्वदा प्रसन्नः, अखण्डानन्दरूपत्वात्‌ । प्रसन्नोऽपि मानवः नापेक्षितं पूर्णं ददाति, अपि त्वल्पमेव । भगवांस्तु समाजे वा उपह्वरे वा स्वयमेव दृष्टश्चेदपि प्रसन्न अपेक्षितादधिकं ददातीति विशेषः । अत्र भगवति लौकिकराजाद्यपेक्षया विेशेषोक्त्या व्यतिरेकालङ्कारः । पुष्पिताग्रा च छन्दः ।


சிவன் எப்பொழுதும் தன இருதயத்திலே இருக்கும் காரணத்தால் அவனைப் பூசித்தல் சுலபமாமென்கிறார்.


प्रसन्नमूर्तिः – ப்ரஸந்நமூர்த்தி꞉ – கிருபை என்னும் ஒளியால் பிரகாசிக்கும் சரீரத்தைக் கொண்டவராயும்

अगणितफलदायकः – அக³ணிதப²லதா³யக꞉ – அளவுக்கடங்காத பலன்களை யளிப்பவராயும்

प्रभुः – ப்ரபு⁴꞉ – ஸமர்த்தராயும்

जगदधिकः – ஜக³த³தி⁴க꞉ – ஜகங்களுக்கெல்லாம் அதிபராயும்

राजशेखरः – ராஜஶேக²ர꞉ – சந்திரசேகரராஜராயும் உள்ள அதிசுந்தரஸார்வபௌமன் (அரசர்களுக்கெல்லாம் தலைவன்)

मे हृदि अस्ति – மே ஹ்ருʼதி³ அஸ்தி – என் மனதில் வீற்றிருக்கிறார்.

अरहसि – அரஹஸி – (ஆகையால்) பஹிரங்கமாயும்

रहसि – ரஹஸி – இரஹஸ்யமாயும்

स्वतन्‍त्रबुद्‍ध्या – ஸ்வதந்த்ரபு³த்³த்⁴யா – தன்வயத்தமாக என் ஸ்வாதீன புத்தியுடன்

वरिवसितुं – வரிவஸிதும்ʼ – அப்பெருமானை அணுகி பணிவிடை செய்ய

सुलभः – ஸுலப⁴꞉ – சுலபராக (இருக்கின்றார்).


எல்லா உலக உயிர்களையும் படைத்து, அதன் விழுமிய தலைவனாய் நிற்கும் பேரறிவினன், யானே என்பதை உலகோர் அறிய, சிரத்தில் மதியைச்சூடிய சிவபெருமானானவன், என் மனத்தில் இமைப்போதும் நீங்காது எழுந்தருளி யிருக்கின்றான் ஆதலின், அவன் உலகத்து உயிர்களின் உள்ளும் புறம்புமாய் உருவின்றி ஒளியாதொளித்திருப்பினும், அவன் அறிவாகாரன் என்பதைத் தத்துவ விசாரத்தால் ஆராய்ந்தறிந்த யான்,  அகமமதையற்ற எனதறிவாகிய கயிற்றால், அறிவிற்கறிவாய் நிற்குமவனைச் (சகதேவனைப்போலப்) பிணித்து, அப்பரமபுருடனின் பாதார விந்தத்தில் பக்தித் தொண்டாற்றும் புத்தி சாமர்த்தியம் பெற்றுள்ளேன் ஆதலின், அவனது கிருபையைப் பெற்றுக் கிருதார்த்தன் ஆதற்கு, அடியேனுக்கு எப்போதும், எவ்விதத்தும், யாதொரு சந்தேகமும் இல்லவேயில்லை (என்பதாம்).


மிகப்‌ புகழ்‌ பெற்ற ஒரு பெரிய அதிகாரியிடம்‌ ஒருவனுக்கு செல்வாக்கு இருந்தால்‌ அவன்‌ எப்படி அவரிடம்‌ தனது காரியங்களை ஸாதித்து கொள்வது என்பது சுலபமோ அது போல எனக்கு அருள்‌ புரிவதற்காகவே ஆனந்தமாக அமர்ந்திருப்பவரும்‌, அளவில்லாத எனது அபீஷ்டங்களையெல்லாம்‌ அள்ளி அள்ளி அளிக்கின்‌றவரும்‌, ஸ்ருஷ்டி ஸ்திதி ஸம்ஹாரம்‌ என்ற முத்தொழில்களையும்‌ சரிவரச்‌ செய்யும்‌ வல்லமையுடையவரும்‌, ஜகத்துக்கெல்‌லாம்‌ வேறாகவும்‌ வேறு அல்லாமலும்‌ இருக்கின்‌றவரும்‌ ஸத்‌, சித்‌, ஆனந்தமே உருவமாக இருக்கின்‌றவரும்‌, சந்திரனைத்‌ தன்‌ தலையில்‌ சூடி ராஜசேகரனாக ப்ராசிக்கின்‌றவருமான அந்த பரமேச்வரன்‌ எனது இதயக்கோயிலில்‌ நிரந்தரமாக குடி கொண்டிருக்கையில்‌ எனது உள்ளத்து உணர்ச்சிகளுக்கு வெளியிலேயோ அல்லது எனது உள்ளத்தினுள்ளேயோ எனக்கு ஸ்வாதீனமானவன்‌ என்ற நினைப்‌புடன்‌ அப்பெருமானுக்கு பரிசாரகம்‌ செய்வதற்கு மிகவும்‌ எளிதாக இருக்கிறார்‌.


அளவுகடந்த பயன்களை அளிக்கும் ஒரு பிரபு, எனக்கு ஸ்வாதீனமாக இருக்கின்றார். ஹிருதய குஹையிலோ, அல்லது வெளியிலோ அவர் என்னால் உபாஸிக்கக் கூடியவராகவும் இருக்கின்றார். எனக்கு என்ன குறைவு?

ஸ்ரீபரமேச்வரன் உபாசனை செய்வதற்கு அதிஸுலபமான மூர்த்தியாக இருக்கிறார். தூய பக்தியுடன் ஒரு வில்வதளத்தை பரமேச்வரனின் திருவடியில் ஸமர்ப்பணம் செய்தால், அதையே பரமேச்வரன் மேலான பூஜையாக வைத்துக்கொண்டு அவர்கள் விஷயத்தில் சிவஸாயுஜ்ய முக்தியையே அளிக்கிறார் என்றால் அவரது கருணையை யாரால் வர்ணிக்கமுடியும்? இதனால்தான் “ஸுலப:” என்ற விசேஷணம் சொல்லப்பட்டிருக்கிறது. இவ்விதம் பரமேச்வரனுடைய ஸ்வரூபத்தை த்யானம் செய்துகொண்டு இந்த ச்லோகத்தைச் சொல்லி நமஸ்கரிக்கும் புண்ய ஜனங்கள் மோக்ஷத்திற்கு பிரதிபந்தகமான எல்லா பாபங்களும் நீங்கப்பெற்று, முடிவில் முக்திஸ்ரீயை அடைவார்கள் என்பதற்கு இந்த ச்லோகமே ப்ரமாணம்.


स्वतन्रबुद्धया = विषयपारतन्त्र्यरहित वुद्धि से,
रहसि = एकान्त में (तथा)
अरहसि = व्यवहारभूमि में (जिनके साथ),
वरिवसितुम्‌ = भली प्रकार से रहना,
सुलभः = सहज हे ।
अगणितफलदायकः = अनगिनत फल देने वाले,
प्रसन्नमूर्तिः = प्रसन्न स्वरूप वाले,
राजशेखरः = राजाओं के सिरमौर,
जगदधिकः = संसार से अतीत,
प्रभुः = परमेश्वर,
मे = मेरे,
हृदि = हृदय में,
अस्ति = हैं ।

भगवान्‌ के साथ एकान्त में व जब एकान्त नहीं है तब, रहना अवश्य है क्योंकि वे हृदय में
हैं ही । किन्तु इस मौके का ठीक फायदा उटाने के लिये स्वतन्त्र बुद्धि चाहिये । अन्यथा साथ रहते परमेश्वर से हमारा विवाद चलता रहेगा और हम निरन्तर कष्ट पार्येगे । उस हदयस्थ देव से हमारा अविवाद हो जाये तो अनगिनत फल मिलता है क्योंकि अपनी शान्ति बनी रहती है । कहीं कहा गया है –
“यमो वैवस्वतो देवो यस्तवैष हृदि स्थितः । सह तेनाऽविवादस्ते मा गङ्गान्‌ मा कुरून्‌ गमः“ ॥
प्रभुः व हृदि अस्ति कहकर ईश्वर व साक्षी का अभेद सूचित किया । यही रूप ऐसा है जिससे हर
अवस्था में सम्बन्ध रह सकता ह । अतः भक्ति के अभ्यास के लिये अन्तर्यामी परमात्मा का चिन्तन सुलभ व अवश्यक उपाय है ॥७० ॥

 


Dr.T.M.P.Mahadevan

In the open and in secret, He is easy to live with, with a mind that is independent; He has a form that is gracious; He is the give of measureless fruit, the Lord who exceeds the world; the Crescent-crested One who resides in the Heart!

God is transcendent as well as immanent. He exceeds the world (jagadadhikah), and yet resides in the heart (hridi asti). To live with Him ought to be the easiest thing. But it seems to be very difficult for those who have not begun to feel His grace. He is graciousness itself; and He is the giver of moksha. ‘Arahasi’ – in the world without; ‘Rahasi’ – in the heart within.  For jagadadhikah, an alternative reading is jagadadhipah meaning ‘ the Lord of the world’.

Swami Tapasyananda

Siva the Lord of all – the tranquil and the gracious, the bestower of endless rewards – can be freely worshipped within the heart and outside. For He, my Lord, the King of Kings, dwells within my heart and also transcends the worlds.


Sivaanandalahari – 70

अरहसि रहसि स्वतन्त्रबुद्ध्या वरिवसितुं सुलभ: प्रसन्‍नमूर्ति: ।

अगणितफलदायक: प्रभुर्मे जगदधिको हृदि राजशेखरोस्ति ॥ ७० ॥

Commentary

प्रभु: = one who has both the sakthis that are pravarthanam and nivarthanam;
प्रसन्‍नमूर्ति: = one who is a prasanna vigrahan;
अगणितफलदायक: = one who dispenses countless karma phalas;
जगदधिक: = the viraat swaroopi who is superior to the 14 lOkas;
राजशेखर: = one who wears chandra on his head as an ornament;
मे  = my;
हृदि = in the heart;
अस्ति = he resides;
अत: = therefore;
अरहसि = outside (bahirpradEsam);
रहसि = in the anthakaraNa (mind);
स्वतन्त्रबुद्ध्या = in one’s inherent buddhi, by his free will;
वरिवसितुं = living nearby;
सुलभ: = one who is easy to get;

உள்ளத்தொடுங்கும் புறத்துளும் நானெனுங்
கள்ளத்தலைவன் கமழ்சடை நந்தியும்
வள்ளற் பெருமை வழக்கஞ்செய் வார்கள்தம்
அள்ளற் கடலை அறுத்துநின் றானே.

Hey! ParamEswara! You create sarva jagath the moment you desired.  And you destroy them too the moment you desired (icchaa maathram).  Thus you have two sakthis in your control for creation and destruction.

By the saasthra,

ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुतेSर्जुन

you are wearing the pure basmam on your body with a view to doing the upadesam to sakala praaNis that by the ज्ञानाग्नि alone sakala dwaitha prapanjams get destroyed.  At the same time you remain vaseekara prasannan.  And you deliver endless abheeshtams to the praaNis also. And you continuously are engaged in the work of srishti, sthithi and layam.

The saasthra says:

शिवो दाता शिवोभोक्ता शिव: सर्वमिदं जगत् |
शिव: सर्वाणि भूतानि शिदन्यत् न किञ्चन ||

ParamEswara is the dhaatha.  ParamEswara is the bhOktha.  ParamEswara is the sarva jagath swaroopan.  Therefore, sakala praaNis must be considered as sivasyaroopam.   There is nothing other than this sathchithaanandha roopi who is the adhishtaanam of all and thus all are kalpitham of paramasiva only.

If ParamEswara with the above mahimas were to say: ” Hey! Devas! Hey! Asuras! Hey! Janaas! Do not be afraid thinking that you have done mahaapaapam.  Surrender at my feet and worship them.  I will do dwamsam of your paapam with my two feet.”, we do not know if the praaNis would believe or not but it is true when Chandra of such despicable paapam as guruthalpagamanam was worn as an ornament by Paramasiva at the very moment mahaapaapi chandra surrendered to him after destroying his sins.  This greatest karunaamoorthy, this raajasekharan, this Chandrasekharan lives in my hrudhaya pundareekam.  (My many crores of saashtaanga namaskaaram to our karuNaamoorthy ParamaachaaryaaL ChandrasEkharEndra Saraswathi).

This way inside and outside of my mind ParamEswara is easiliy reachable for me to do my worship of him with my own free will (swathanthra buddhi).  If a PraaNi could even submit a bhilvadhaLam at his feet with ananya bhakthi ParamEswara would consider it as having worshipped him with all the manthras.  Such would be his satisfaction that he readily gives sivaayujya padhavi.  This is why AachaaryaaL used the word “sulabha:”

Wheover recites this slOka and place a flower or a leaf at the feet of ParamEswara and do a namaskaaram is certain to be relieved of all his paapas and at the end attain MukthiSri.

SambhO Sankara UmaapathE! Girijaa Sankara PasupathE!

Loading

Leave a Reply

Discover more from Sage of Kanchi

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading