उच्चनीचजन्मभिः स्वेष्टाविघातमुक्‍त्वा हृदयस्य शिवाधीनतामन्तरेण तत्तदाश्रमधर्मं प्राप्यापि फलाभावमाह्‌ – वटुर्वेति । वटुर्वा ब्रह्मचारी वा, गेही वा गृहस्थो वा, यतिरपि संन्यासी वा, जटी वा जटाधारी वा, तदितरः तदन्यः, यः कश्‍चिद्वा नरः मर्त्यः भवतु भूयात्‌ । तेन कारणेन हे भव ! शंभो ! किं कीदृशं कार्यं भवति ? न किमपीत्यर्थः। हे पशुपते ! सकलभूताधिनायक ! यदीयं यत्सम्बन्धि हृत्पद्मं हृदयकमलं भवदधीनं यदि त्वत्स्वाधीनं चेत्‌ तदीयः तत्सम्बन्धी त्वं भवान्‌ भवसि असि। हे शंभो! त्वं भवभारं च संसारभारं च वहसि धारयसि । ब्रह्मचर्याद्याश्रमचतुष्टयेऽपि जनः त्वय्यर्पितमनाश्‍चेत्‌ तत्फलं लभते, नो चेन्‍नेत्यर्थः। यः पुमान्‌ चित्तं त्वदधीनं करोति तस्य चतुर्वर्गफलं करतलामलकमिति च । भवभारमित्यनेन जननमरणप्रवाहराहित्यं भवतीति च मन्तव्यम्‌ ॥ ११॥

ஒருவன் ஆச்ரமம் நான்கில் எதை அடையினும், அடைந்ததைச் சரிவர அனுஷ்டிக்கினும், அதனால்மட்டும் அடையும் பயன் சிறந்ததாகாது. மனதைச் சிவன்பால் அர்ப்பணம் செய்யின், அவன் அடையாதது யாதொன்றுமில்லை – என்பதை விளக்குகின்றார்.

भव​ – ஹே பரமசிவ!

वटुः वा – பிரம்மச்சரியனாகவோ

गेही वा – கிருஹஸ்தனாகவோ

यतिःअपि – ஸந்நியாசியாகவோ அல்லது

जटी वा – ஜடையையுடைய வானப்ரஸ்தனாகவோ

तदितरः – இவர்களைச் சேராத வேறு

यः कश्चिद् नरः वा –  எதாவது ஒரு மனிதனாகவோ

भवतु – இருக்கட்டும்

तेन​- அதனால்

किम् भवति? –  என்ன பயன் உண்டாகும்?

पशुपते – ஹே லோகநாயக!

यदीयम् – எவனுடையதான

हृत्पद्मम् – தனது மனதெனும் தாமரைப் பூவானது

भवदधीनम् यदि – உமக்கு ஸ்வாதீனமாய் இருக்கிறதோ,

तदीयः – அப்போது அவனைச் சேர்ந்தவராக

त्वम् – நீர்

भवसि –  ஆகிறீரன்றோ?

भवभारम् च​ – அவனது ஸம்ஸாரமென்ற ஜனனமரண பாரத்தையும்

वहसि – சுமக்கிறீர்.

शम्भो – சம்புவே! இதன் காரணம் நீர் உயர்ந்த சுகக்காரணனாயிருப்பதுவே.

ஹே பரமேசா! ஒருவன் பிரம்மச்சரியம், கிருஹஸ்தம், வானப்பிரஸ்தம், ஸந்நியாசம் முதலிய ஆச்ரம தர்மங்களை மட்டும் கடைபிடிப்பதால் கிட்டும் பயன் அற்பமேயாம். ஜீவர்களின் ஒப்பற்ற தலைவன் நீயொருவனே என்பதுணர்ந்து நிஷ்காமியமாக அவன் மனத்தை உன் தாளில் அர்ப்பணஞ்செய்து, தஞ்சம் புகுவானேயாகின், அவன் குடும்பாதி ஸகல காரியங்களையும் நீயே பரித்துச் செய்யும், உனது பெருங்கருணைப்பெருக்கை அவன் அடைந்து தன்யனாகின்றான்.

ஹே சம்போ ! உயர்ந்த பிறவி தாழ்ந்த பிறவி என்பது முக்யமல்ல. உன்னை இதயத்தே வைத்து த்யானம்‌ செய்யாத ஓர்‌ ப்ரஹ்மசாரியோ, க்ருஹஸ்தனோ அல்லது மூன்றாவதான வானப்ரஸ்த ஆச்ரமியோ, அல்லது அதையும்‌ தாண்டி எல்லாவற்றையும்‌ துறந்த ஸன்யாஸியோ அல்லது வேறு யாராகவோ இருக்கட்டும்‌. ஹே பசுபதே ! அதனால்‌ என்னதான்‌ நடக்கப்‌ போகிறது? ஒன்றும்‌ நடக்கப்‌ போவதில்லை. தாமரை போன்ற எவருடைய ஹ்ருதயம்‌ சதா உன்னையே நினைத்து நினைத்து நிலை பெற்றிருக்கிறதோ நீ அவராகவே ஆகிவிடுகிறாய். ஹே பரமேச்வர! அவருடைய ஸம்ஸார பாரத்தையும்‌ நீயே தாங்கி அவரை இன்புறச் செய்கின்றாய்‌.

பக்திக்கு ஆச்ரமப் பாகுபாடுகள், பிறப்புப் பாகுபாடுகள் இல்லை.

ஒருவனுடைய மனது ஸ்ரீ பரமேச்வரனிடம் ஈடுபடவில்லை யென்றால், பிருஹ்மசர்யம், கார்ஹஸ்த்யம் முதலிய ஆசிரமங்களின் தர்மங்களை முறைப்படி அவன் அனுஷ்டித்தும், பயனில்லை. மனது ஈடுபட்டிருக்கும் பக்ஷத்தில் ஆசிரம தர்மானுஷ்டானத்தின் பூர்ண பயனையும் அவன் அடைவதுடன்,  ஸம்ஸார வாழ்க்கையையும் சுகமாகவே நடத்திவருவான்.

Dr.T.M.P.Mahadevan

O Lord! Let one be a student, a householder, a monk, an ascetic, or some other individual – of what use is it? O Lord Souls! O Sambhu! when the heart-lotus of a person becomes thine, Thou dost become his; and Thou dost bear the burden of his life.

For the true devotee, not only does the kind of next birth not matter, but also the condition or state in which he is in the present birth. Devotion knows no distinctions of orders of life. The devotee may be a student, householder, ascetic or monk. These stages of life make no difference to him.

Narada says in his Bhakti-sutra, “Among the devotees there is not the disctinction based on caste, learning, beauty, family, wealth, profession, and the rest (nasti tesu jaati-vidya-rupa-kula-dhana-kriyadi-bhedah – नास्ति तेषु जातिविद्यारूपकुलधनक्रियादिभेद:)

Swami Tapasyananda

O Lord! What does it avail a man to be a student, a householder, or an anchorite, a mendicant, or one outside these four orders? O Master of all beings! Bestower of all good! He whose heart-lutus comes in Thy possession – to him Thou becomes his ‘own’, and Thyself bearest his wordly burdens.