येन केनाप्युपायेन भवत्प्रसादः संपादनीय इत्युक्तम्‌ । तत्र सुलभ उपायः क इति; तत्राह- गभीर इति । गभीरे अगाधे कासारे सरसि विजने जनरहिते घोरविपिने घोरे व्याघ्रादिभिर्भयङ्करे विपिने अरण्ये विशाले विस्तीर्णे शैले पर्वते च जडमतिः असुलभोपायज्ञः कुसुमार्थं कुसुमं पुष्पम्‌ अर्थ: प्रयोजनं यस्मिन्‌ कर्मणि तद्‌ यथा भवति तथा भ्रमति सञ्चरति। हे उमानाथ ! पार्वतीपते ! एवं संवोधनं सशक्तिकं महादेवमुपासनीयं द्योतयति। एकम्‌ एकत्वसंख्याकम्‌ चेतस्सरसिजं चेत एव सरसिजं पद्मं; वन्यपुष्पवद्‌ बहुत्वाश्रयसंपादनक्लेशो न भवतीति भावः। भवते तुभ्यं समर्प्य प्रदाय जन इह एकत्र अवस्थातुं निश्चलो भवितुं न जानाति न बुध्यति। किमहो किमेतदाश्चर्यकरमित्यर्थः। दुःखकराल्पफलकबहुदेशभ्रमणापेक्षया सुखकरबहुफलकैकदेशावस्थानाज्ञानमाश्चर्यं जनयतीति भावः ॥ ९ ॥

சிவனருளைப் பெறுதற்குச் சிறந்த சாதனம் கூறுகின்றனர்.

उमानाथ​ – ஹே உமாபதியே!

जडमतिः – சுலபமான உபாயத்தை அறியாத மூடர்கள்

कुसुमार्थम् – புஷ்பங்களைச் சேகரிக்க

गभीरे – ஆழமான

कासारे – மடுக்களிலும்

विशति – செல்லுகிறார்கள்

विजने – ஜனசஞ்சாரமில்லாத

घोरविपिने – பயங்கரமான காடுகளிலும்

विशाले – விசாலமான

शैले च​ – மலைகளிலும்

भ्रमति – சுற்றித் திரிகிறார்கள்.

जनः – ஜனங்கள்

एकम् – ஒரே வஸ்துவான

चेतः सरसिजम् – மனதான தாமரைப் புஷ்பத்தை

भवते – உம்மிடம்

समर्प्य​ – ஸமர்பித்து

इह​ – இவ்விடம்

सुखेन​ – சுகமாக

अवस्थातुम् – இருப்பதற்கு (அவர்கள்)

न जानाति – அறியவில்லையே!

किम् अहो- ஏன்?என்ன மதியீனம்! இது வெகு ஆச்சரியமே!

ஹே சம்போ! என்ன அதிசயம்! சிலர் ஸ்தல பேதத்தால் ஸித்தியை அடையலாமென்று எண்ணினவராய், மடுவிலும், மலையிலும், காட்டிலும், தனித்து நின்று உம்மை அர்ச்சிக்க மலர்களைத் தேட முற்படுகின்றனர்; அத்தகையர், ஸதா ஞானானந்த வடிவமாய், எப்போதும்  தம்மை அகலாதிருக்கும் தலைவனாகிய உமக்கு, மதித்தற்கரிய மனமாகிய தாமரைமலரையர்ப்பித்து நிர்விகற்ப ஸமாதியில் நிச்சலமாய் நிஷ்டை கூடி நிரதிசயாநந்த நிலையில் நிற்கும் நிகரற்ற உண்மைச்சுகத்தை (மோக்ஷஸுகத்தை) யுணராதவரேயாவர்.

எவ்விதமாவது உனது ப்ரஸாதத்தை அடைய விரும்பி அதற்குச்‌ சுலபமான வழி யாது என அறியாமல்‌ உன்‌ பாதார விந்தங்களை பூஜிப்பதற்காகப்‌ புஷ்பத்தைத்‌ தேடித்தேடி மூடன்‌ மிக ஆழமான குளத்திற்கு செல்கிறான்‌. அது போலவே கொடூர மிருகங்கள்‌ நிறைந்த பயங்கரமான காட்டில்‌ புஷ்பத்தைத்தேடி அலைகிறான்‌. மிக விசாலமாக உயர்ந்தும்‌, பரந்தும்‌, நீண்டும்‌ கிடக்கின்‌ற மலைச்சாரல்களிலும்‌ சுற்றி சுற்றி வருகிறான்‌. இது அவசியமேயில்லை. ஏனெனில்‌ பயன்‌ மிககுறைவு, சிரமம்‌ அதிகம்‌, பராசக்தி ஸஹிதம்‌ உபாஸிக்கப்படவேண்டிய ஹே பார்வதீபதே ! மனம்‌ என்ற தாமரை மலர்‌ இங்கேயே இருக்கிறது. இந்த மலரை உனக்கு அர்ப்பணம்‌ செய்வதில்‌ ச்ரமமேயில்லை. இந்த மலரைத்தேடி எங்கும்‌ அலைய வேண்டியதில்லை, மனமாகிற புஷ்பத்தை உனக்கு சமர்ப்பித்து ஒரே இடத்தில்‌ நிலைபெற்று ஆடாமல்‌ அசையாமல்‌ சுகமாக இருக்கலாம்‌. அதிக பயனை அளிக்க கூடிய மலரும்‌ இதுவே. இதை மூடர்கள்‌ அறியாதது ஆச்சரியமன்றோ !

ஸ்ரீபரமேச்வரனை பஜனம் செய்ய சுலபமான ஓர் உபாயத்தை இங்கு எடுத்துரைக்கிறார். பரமேச்வரன் வேண்டுவது பல மலர் பூக்களன்று. மனிதனின் இதய கமலத்தையே அவர் வேண்டுகிறார். அது நம்மிடமே இருக்கின்றது. அதைக் கொண்டுவர வேறு இடத்திற்குச் செல்லவேண்டிய அவசியமே இல்லை. அந்த ஒரே புஷ்பத்தை பரமேச்வரனுக்கு அர்ப்பணம் செய்தால், ஒரே இடத்திலேயே மோக்ஷசுகம் என்ற நித்ய சுகத்தைப்பெற்று ஜனன மரணமற்ற ஒரே நிலையிலேயே இருக்கலாம். இந்த சுலபமான உபாயத்தை மூடஜனங்கள் அறியாதது மிகவும் ஆச்சரியம்.

கருத்து: மனதை அர்ப்பணம் செய்யாமல் பல புஷ்பங்களைப் பறித்து அர்ப்பணம் செய்தும் பயனில்லை.

உமாநாத: இவ்வாறு ஸம்போதனம் செய்வதால் பராசக்தியுடன் கூடிய ஸ்ரீபரமேச்வரனையே உபாசிக்கவேண்டுமென்பதை சூசனம் செய்கின்றார்.

Dr.T.M.P.Mahadevan

O Lord of Uma! One gets into a deep tank, or enters into a fearful uninhabited forest, or rams on a high mountain in order to gather flowers – what a fool! Lo, he does not know how to live in happiness here, offering unto Thee the single heart-lotus!

Flower-offering to God as an act of worship has but asymbolic significance. God does not need to be decked with flowers. He is the supreme Beauty and does not require to be embellished. When the devotee offers a flower, it only means that he is offering his heart to God. Every ritual connected with worship has an inner meaning. What very often happens is that the inner meaning is forgotten and only the outer form is observed. In the present instance, flowers are offered to God with the erroneous belief that flowers please God. One may go through enormous hazards and hardships in order to pluck flowers. But it is evident that all this endeavour is vain. What God wants is not a profusion of physical flowers but the single heart-lotus of the devotee.

Swami Tapasyananda

Dull-witted man, wandering about for flowers (for Thy worship), goes to deep lotus lakes, to uninhabited dense forests and to high mountains. Lo! he does not know how to be happy in life by offering unto Thee, the Lord of Uma, the unique lotus of his own heart.